Thứ năm - 14/05/2020 14:13
Bàn về mâu thuẫn giữa hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao với quy định
của Điều 298 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về “Giới hạn xét xử vụ án hình sự
của Tòa án sơ thẩm”

 
Ngày 07/4/2017, Tòa án nhân dân tối cao ban hành Công văn số 01/2017/GĐ-TANDTC “Giải đáp một số vấn đề nghiệp vụ”, trong đó tại Mục 2, Phần II của Công văn này có giải đáp đối với vướng mắc “giới hạn của việc xét xử có quy định Tòa án có quyền xét xử khoản khác nặng hơn với khoản mà Viện kiểm sát đã truy tố trong cùng một điều luật. Vậy trong quyết định đưa vụ án ra xét xử có phải ghi rõ khoản nặng hơn mà Tòa án sẽ xét xử không? Nếu không ghi rõ thì có bị xem là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng vì ảnh hưởng đến quyền bào chữa của bị cáo không?”. Theo đó, Tòa án nhân dân tối cao đã giải đáp như sau: “Trường hợp nêu trên, Tòa án trả hồ sơ để Viện kiểm sát truy tố lại và thông báo rõ lý do cho bị cáo hoặc người đại diện của bị cáo, người bào chữa biết. Nếu Viện kiểm sát vẫn giữ nguyên quan điểm truy tố thì Tòa án có quyền xét xử bị cáo về khoản nặng hơn. Trong trường hợp này, Quyết định đưa vụ án ra xét xử phải ghi rõ tội danh, điều, khoản của Bộ luật hình sự mà Viện kiểm sát truy tố và điều, khoản của Bộ luật hình sự mà Tòa án sẽ xét xử để bảo đảm quyền bào chữa của bị cáo; nếu Quyết định đưa vụ án ra xét xử không ghi rõ tội danh, điều, khoản của Bộ luật hình sự mà Viện kiểm sát truy tố và điều, khoản của Bộ luật hình sự mà Tòa án sẽ xét xử là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng”…

Nhận thấy thực tiễn áp dụng hướng dẫn nêu trên của Tòa án nhân dân tối cao đã làm phát sinh một vướng mắc, bất cập mà trước đây không có, xin trao đổi như sau:

Trước hết, về “giới hạn xét xử vụ án hình sự của Tòa án sơ thẩm”, được Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 và Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định cơ bản tương đồng nhau, cụ thể:
Điều 196 Bộ luật tố tụng hình sự 2003 quy định: “…Toà án có thể xét xử bị cáo theo khoản khác với khoản mà Viện kiểm sát đã truy tố trong cùng một điều luật hoặc về một tội khác bằng hoặc nhẹ hơn tội mà Viện kiểm sát đã truy tố.”

Tiểu mục 2.1, Mục 2, Phần II, Nghị quyết 04/2004/NQ-HĐTP ngày 05/11/2004 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lại nói rõ: “Tòa án có thể xét xử bị cáo theo khoản khác với khoản mà Viện kiểm sát đã truy tố trong cùng một điều luật, có nghĩa là với những hành vi mà Viện kiểm sát truy tố, Toà án có thể xét xử bị cáo theo khoản nặng hơn hoặc theo khoản nhẹ hơn so với khoản mà Viện kiểm sát đã truy tố trong cùng một điều luật”

Tại khoản 2, khoản 3 Điều 298 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 cũng quy định: “2. Tòa án có thể xét xử bị cáo theo khoản khác với khoản mà Viện kiểm sát đã truy tố trong cùng một điều luật hoặc về một tội khác bằng hoặc nhẹ hơn tội mà Viện kiểm sát đã truy tố.

3. Trường hợp xét thấy cần xét xử bị cáo về tội danh nặng hơn tội danh Viện kiểm sát truy tố thì Tòa án trả hồ sơ để Viện kiểm sát truy tố lại và thông báo rõ lý do cho bị cáo hoặc người đại diện của bị cáo, người bào chữa biết; nếu Viện kiểm sát vẫn giữ tội danh đã truy tố thì Tòa án có quyền xét xử bị cáo về tội danh nặng hơn đó”.

Thứ hai, tại Điều 7 Thông tư liên tịch 02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP ngày 22/12/2017 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao - Tòa án nhân dân tối cao - Bộ Công an - Bộ Quốc phòng, quy định việc phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong thực hiện một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sự về trả hồ sơ để điều tra bổ sung (viết tắt là Thông tư liên tịch 02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP), quy định: 

       “ Trường hợp Tòa án trả hồ sơ để điều tra bổ sung khi có căn cứ cho rằng bị can hoặc bị cáo phạm tội khác nặng hơn tội danh mà Viện kiểm sát đã truy tố thì thực hiện như sau:

       1. Trường hợp phải thay đổi quyết định khởi tố vụ án hình sự, quyết định khởi tố bị can về tội danh khác nặng hơn thì Viện kiểm sát trả hồ sơ cho Cơ quan điều tra để điều tra bổ sung để thay đổi tội danh và kết luận điều tra về tội danh khác nặng hơn;

      2. Trường hợp Viện kiểm sát đã yêu cầu mà Cơ quan điều tra không thực hiện thì Viện kiểm sát ra quyết định thay đổi quyết định khởi tố vụ án hình sự, quyết định khởi tố bị can về tội danh khác nặng hơn và yêu cầu Cơ quan điều tra thực hiện theo quy định tại Điều 156 và Điều 180 của Bộ luật tố tụng hình sự.”

Như vậy, cả Bộ luật tố tụng hình sự 2003, Bộ luật tố tụng hình sự 2015 đều cho phép Tòa án xét xử về khoản khác nặng hơn trong cùng một điều luật mà Viện kiểm sát đã truy tố (không cần trả lại hồ sơ cho Viện kiểm sát để truy tố lại). Tòa án chỉ không được phép xét xử về tội danh khác nặng hơn và khi “xét thấy cần xét xử bị cáo về tội danh nặng hơn tội danh Viện kiểm sát truy tố” thì Tòa án phải trả hồ sơ điều tra bổ sung để thực hiện thủ tục thay đổi quyết định khởi tố vụ án hình sự, quyết định khởi tố bị can về tội danh khác nặng hơn theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự 2015 và Thông tư liên tịch 02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP.

Nhận thấy nội dung “Giải đáp một số vấn đề nghiệp vụ” tại Mục 2, Phần II Công văn số 01/2017/GĐ-TANDTC ngày 07/4/2017 của Tòa án nhân dân tối cao như nêu trên về việc hướng dẫn Tòa án các cấp trả hồ sơ để truy tố lại trong trường hợp cần xét xử về khoản khác nặng hơn với khoản mà Viện Kiểm sát đã truy tố trong cùng điều luật là chưa đúng với quy định tại Điều 298 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 và Điều 7 Thông tư liên tịch 02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP, gây khó khăn, bất cập trong áp dụng pháp luật và kéo dài thời gian giải quyết các vụ án hình sự.  

Đề xuất, kiến nghị: Để thực hiện đúng “Giới hạn xét xử vụ án hình sự của Tòa án sơ thẩm’’ và  quy định tại Điều 298 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 và Thông tư liên tịch 02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP, đồng thời vẫn đảm bảo quyền bào chữa cho bị cáo, đề nghị Tòa án nhân dân tối cao điều chỉnh giải đáp theo hướng: Trong thời gian chuẩn bị xét xử, Thẩm phán nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án, khi xét thấy cần xét xử bị cáo về khoản khác nặng hơn khoản mà Viện kiểm sát đã truy tố trong cùng một điều luật thì trong Quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án phải ghi rõ tội danh, điều, khoản của Bộ luật hình sự mà Viện Kiểm sát truy tố và tội danh, điều, khoản của Bộ luật hình sự mà Tòa án sẽ xét xử.

Một số ý kiến về hướng dẫn thực hiện quy định “Giới hạn xét xử vụ án hình sự của Tòa án sơ thẩm’’ của Tòa án nhân dân tối cao, rất mong ý kiến của quý đồng nghiệp cùng trao đổi thêm.



 

Tác giả bài viết: Đức Anh

Nguồn tin: VKSND TP Long Xuyên (D)

Tổng số điểm của bài viết là: 36 trong 8 đánh giá

Xếp hạng: 4.5 - 8 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

01/2020/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-

Thông tư liên tịch số 01/2020/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BNN&PTNT-BTC-BTP

Thời gian đăng: 16/06/2020

lượt xem: 2828 | lượt tải:415

60/2020/NĐ-CP

Nghị định số 60/2020/NĐ-CP

Thời gian đăng: 10/06/2020

lượt xem: 2541 | lượt tải:90

Luat cong an nhan dan 2018

Luat cong an nhan dan 2018

Thời gian đăng: 26/03/2019

lượt xem: 2988 | lượt tải:123

LBVBMNN 2018

Luật Bảo vệ bí mật nhà nước 2018

Thời gian đăng: 17/06/2019

lượt xem: 2426 | lượt tải:104

Luat an ninh mang 2018

Luat an ninh mang 2018

Thời gian đăng: 26/03/2019

lượt xem: 2607 | lượt tải:136

Thong tu LT 01-2018

Thong tu LT 01-2018

Thời gian đăng: 25/03/2019

lượt xem: 1282 | lượt tải:207

QĐ V/v ban hanh danh muc mua sam tai san co

QĐ V/v ban hanh danh muc mua sam tai san cong tap trung trong nganh KSND

Thời gian đăng: 25/03/2019

lượt xem: 1567 | lượt tải:261

09-HD-VKSTC ve cong tac thong ke va CNTT 2018

Huong dan 09-HD-VKSTC ve cong tac thong ke va cong nghe thong tin nam 2018

Thời gian đăng: 14/02/2019

lượt xem: 906 | lượt tải:440

Huong dan 09-HD-VKSTC ve cong tac thong ke va cong

Huong dan 09-HD-VKSTC ve cong tac thong ke va cong nghe thong tin nam 2018

Thời gian đăng: 25/03/2019

lượt xem: 1433 | lượt tải:167

Huong dan 05-HD-VKSTC ve cong tac kiem sat thi han

Huong dan 05-HD-VKSTC ve cong tac kiem sat thi hanh an dan su, thi hanh an hanh chinh

Thời gian đăng: 25/03/2019

lượt xem: 1749 | lượt tải:248
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây